آموزش کاستوم روتینگ (Custom Routing) در V2ray: تفکیک ترافیک ایران و خارج و صرفه‌جویی در حجم

کاستوم روتینگ یعنی به کلاینت V2ray یاد بدهی که هر درخواست را کجا بفرستد: سایت‌های ایرانی را مستقیم (بدون تونل)، سایت‌های خارجی را از پروکسی (تونل)، و تبلیغات و ترکرها را بلاک کند. نتیجه سه چیز است: سایت‌های داخلی سریع‌تر و با پینگ پایین‌تر باز می‌شوند، حجم گران بین‌الملل اشتراک شما بی‌دلیل مصرف نمی‌شود، و صفحات سبک‌تر و تمیزتر بارگذاری می‌شوند. در ادامه هم مفهوم را ساده توضیح می‌دهیم و هم روش فعال‌سازی آن را در اپ‌های پرکاربرد نشان می‌دهیم.

روتینگ در V2ray دقیقاً چطور کار می‌کند؟

هسته V2ray/Xray یک بخش به نام routing دارد که مثل یک پلیس راهنمایی عمل می‌کند. هر درخواست شبکه (باز کردن یک سایت، یک اپ، یک بازی) قبل از خروج، از یک لیست قانون (rules) رد می‌شود. هر قانون می‌گوید «اگر مقصد فلان شرایط را داشت، آن را به فلان مسیر خروجی (outbound) بفرست». سه مسیر خروجی اصلی داریم:

• direct — درخواست مستقیم از اینترنت خودت (بدون تونل) خارج می‌شود. مناسب سایت‌های ایرانی و شبکه محلی.
• proxy — درخواست از داخل تونل رمزنگاری‌شده به سرور خارج می‌رود. مناسب سایت‌های فیلترشده و خارجی.
• block — درخواست اصلاً ارسال نمی‌شود و دور ریخته می‌شود. مناسب تبلیغات، ترکرها و بدافزار.

ترتیب قوانین مهم است: V2ray قوانین را از بالا به پایین بررسی می‌کند و به اولین قانونی که مطابقت داشته باشد عمل می‌کند. پس معمولاً بلاک تبلیغات را اول، سپس قوانین ایران (direct) و در آخر یک قانون پیش‌فرض برای همه‌چیز به پروکسی می‌گذاریم.

domainStrategy — کلید تصمیم‌گیری درست

یک تنظیم مهم به نام domainStrategy تعیین می‌کند که موتور روتینگ برای تطبیق قوانین از نام دامنه استفاده کند یا آی‌پی:

• AsIs — فقط بر اساس نام دامنه تصمیم می‌گیرد؛ سریع‌ترین حالت، ولی قوانین geoip روی دامنه‌ها اعمال نمی‌شود.
• IPIfNonMatch — اول با دامنه امتحان می‌کند؛ اگر قانونی مطابقت نکرد، دامنه را به آی‌پی resolve کرده و دوباره با قوانین geoip چک می‌کند. متعادل‌ترین انتخاب برای تفکیک ایران.
• IPOnDemand — به‌محض دیدن هر قانون مبتنی بر آی‌پی، دامنه را resolve می‌کند. دقیق ولی کمی کندتر.

geosite و geoip چیستند؟

نوشتن دستیِ آدرس هزاران سایت ایرانی غیرممکن است. برای همین V2ray از دو دیتابیس آماده استفاده می‌کند که مثل دفترچه‌تلفن آماده عمل می‌کنند:

• geosite:category-ir — مجموعه‌ای بزرگ از نام دامنه‌های ایرانی (بانک‌ها، سایت‌های دولتی، خبرگزاری‌ها، فروشگاه‌ها و…). این فایل مرتب به‌روزرسانی می‌شود.
• geoip:ir — مجموعه‌ای از محدوده آی‌پی‌های ثبت‌شده برای ایران. وقتی سایتی در لیست دامنه نبود ولی روی سرور ایرانی میزبانی می‌شد، این قانون آن را می‌گیرد.
• geosite:category-ads-all — لیست دامنه‌های تبلیغاتی و ترکر که آن را به block می‌فرستیم.
• geoip:private — محدوده آی‌پی‌های شبکه محلی (مثل مودم و پرینتر خانگی) که باید مستقیم بماند.

این دو فایل (معمولاً با نام‌های geosite.dat و geoip.dat) در پوشه assets اپ قرار دارند. اپ‌های خوب این فایل‌ها را همراه خود دارند و گاهی دکمه‌ای برای به‌روزرسانی‌شان می‌گذارند. برای درک بهتر تفاوت پروتکل‌هایی که این ترافیک از آن‌ها عبور می‌کند، مطلب تفاوت VLESS، Trojan و Shadowsocks را هم بخوانید.

یک نمونه قانون روتینگ ساده و درست

قطعه زیر یک بخش routing کوچک و کاربردی است: اول تبلیغات بلاک می‌شوند، بعد شبکه محلی و سایت‌های ایرانی مستقیم می‌روند، و باقی همه‌چیز به تونل (پروکسی) سپرده می‌شود. تگ‌های direct، proxy و block باید با تگ outboundهای شما یکی باشند.

{
  "routing": {
    "domainStrategy": "IPIfNonMatch",
    "rules": [
      {
        "type": "field",
        "outboundTag": "block",
        "domain": ["geosite:category-ads-all"]
      },
      {
        "type": "field",
        "outboundTag": "direct",
        "domain": ["geosite:category-ir"]
      },
      {
        "type": "field",
        "outboundTag": "direct",
        "ip": ["geoip:ir", "geoip:private"]
      },
      {
        "type": "field",
        "outboundTag": "proxy",
        "network": "tcp,udp"
      }
    ]
  }
}

معنی خط‌به‌خط: هر دامنه‌ای که در لیست تبلیغات باشد بلاک می‌شود؛ هر دامنه ایرانی مستقیم می‌رود؛ هر آی‌پی ایرانی یا محلی مستقیم می‌رود؛ و در نهایت قانون آخر می‌گوید «هرچه باقی ماند، از تونل برود». چون این قانون آخر عام است، حتماً باید پایین لیست باشد وگرنه بقیه قوانین بی‌اثر می‌شوند.

فعال‌سازی کاستوم روتینگ در هر اپ

خبر خوب این است که تقریباً همه کلاینت‌های مدرن یک حالت آماده «bypass ایران» دارند و لازم نیست JSON بالا را دستی بنویسی. فقط باید بدانی گزینه کجاست.

v2rayN و Nekoray (ویندوز)

در این دو اپ دسکتاپ، روتینگ کاملاً گرافیکی است. در v2rayN از منوی بالا وارد Routing → Routing Settings شو و پروفایل آماده‌ای مثل bypass mainland / Iran را فعال کن؛ همچنین از بخش Check for GeoFiles Update فایل‌های geosite و geoip را تازه نگه دار. در Nekoray از Preferences → Routing می‌توانی پروفایل بسازی و بلوک‌های آماده «Bypass LAN and Iran» را اضافه کنی. آموزش نصب و راه‌اندازی کامل این دو در مطلب اتصال ویندوز با v2rayN و Nekoray آمده است.

V2rayNG (اندروید)

در V2rayNG وارد تنظیمات (Settings) شو و به بخش Preset rules برو. گزینه‌ای با عنوان «Bypass Iran» یا Bypass LAN and Iran را انتخاب کن؛ همین کار به‌طور خودکار قوانین geosite:category-ir و geoip:ir را برای مسیر مستقیم اضافه می‌کند. سپس در همان تنظیمات domainStrategy را روی IPIfNonMatch بگذار و برای مصرف کمتر داده، Bypass Iranian sites را فعال نگه دار.

sing-box و Hiddify

در کلاینت‌های مبتنی بر sing-box مثل Hiddify، معمولاً یک منوی Region / Routing Mode وجود دارد. حالت «Iran» یا Rule-based را انتخاب کن تا rule-setهای آماده ایران فعال شوند و دامنه‌ها و آی‌پی‌های داخلی مستقیم بروند. Hiddify این قوانین را مرتب آپدیت می‌کند، پس معمولاً بدون دستکاری دستی هم درست کار می‌کند.

مقایسه حالت‌های روتینگ

برای اینکه انتخابت راحت‌تر شود، سه حالت رایج را کنار هم گذاشته‌ایم:

برای اکثر کاربران، حالت آماده Bypass Iran بهترین انتخاب است: هم ساده است، هم ۹۰٪ فایده کاستوم روتینگ را بدون دردسر می‌دهد. حالت Rule-based سفارشی برای کسانی است که می‌خواهند بلاک تبلیغات، قوانین تورنت یا استثناهای خاص خودشان را هم اضافه کنند.

اشتباهات رایج که سرعت را خراب می‌کند

• قانون عام proxy را بالای لیست گذاشتن: اگر قانون «همه‌چیز به تونل» بالای قوانین ایران باشد، هیچ سایتی مستقیم نمی‌رود. همیشه پایین باشد.
• فراموش کردن geoip:private: بدون این قانون، دسترسی به مودم یا دستگاه‌های شبکه محلی ممکن است از تونل برود و کار نکند.
• به‌روز نکردن فایل‌های geo: لیست دامنه‌های ایرانی دائم تغییر می‌کند؛ فایل قدیمی یعنی برخی سایت‌های جدید داخلی از تونل رد می‌شوند.
• domainStrategy اشتباه: اگر روی AsIs بگذاری، قوانین geoip:ir روی سایت‌هایی که فقط با آی‌پی شناخته می‌شوند اعمال نمی‌شود.

سوالات متداول

چرا سایت‌های ایرانی را از تونل رد نکنم؟

چون سرور شما در خارج از ایران است، رد کردن سایت‌های داخلی از تونل باعث می‌شود مسیر داده طولانی‌تر و کندتر شود و از حجم بین‌الملل اشتراک شما مصرف کند. با روتینگ مستقیم، سایت‌های ایرانی از اینترنت داخلی و با پینگ پایین باز می‌شوند و حجم گران بین‌الملل ذخیره می‌ماند.

geosite و geoip چیست و چه فرقی دارند؟

geosite یک دیتابیس آماده از نام دامنه‌هاست؛ مثلاً geosite:category-ir شامل هزاران دامنه ایرانی است. geoip دیتابیس محدوده آی‌پی‌هاست؛ geoip:ir همه آی‌پی‌های ثبت‌شده برای ایران را پوشش می‌دهد. اولی بر اساس اسم دامنه و دومی بر اساس آدرس آی‌پی مقصد تصمیم می‌گیرد و معمولاً هر دو با هم استفاده می‌شوند.

آیا bypass ایران باعث لو رفتن یا کاهش امنیت می‌شود؟

خیر، bypass ایران فقط ترافیک سایت‌های داخلی را مستقیم می‌کند؛ همین سایت‌ها را بدون VPN هم مستقیم باز می‌کردید، پس اطلاعات جدیدی لو نمی‌رود. تمام ترافیک خارجی و حساس همچنان رمزنگاری‌شده از تونل عبور می‌کند و آی‌پی واقعی شما برای سایت‌های خارجی مخفی می‌ماند.